Giriş

Kullanıcı Adı:

Şifre:

Beni Hatırla



Şifremi Unuttum

Hesap Oluştur!

Google Tanıtımları

.::. Herokulalazim.com Sitemiz Kuruluşudur .::.

Ana Sayfa > Dağarcık > T > Tabelalardaki Türkçe Yanlışları Dağarcık
Harf Dizini
A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | Diğer | Hepsi
Kategori Arşivi
Berceste [16] | Deneme [51] | Deyimlerin Öyküsü [6] | Din [0] | Edebiyat Notları [0] | Etimoloji Notları [9] | Etkili Öğretim [4] | Fıkra (Mizahi) [8] | Güzel Sözler [7] | Kitap Notları [2] | Makale [5] | Öykü [16] | Roman Notları [6] | Şairlerimiz [13] | Şiir Bilgisi [0] | Şiirler [92] | Soruluk Metinler [19] | Tarih [6] | Yazarlarımız [1] | Tüm kategoriler [261]
Kategori: Makale

Yazıcı Dostu Sayfa Terimi arkadaşına gönder Tabelalardaki Türkçe Yanlışları

Tanım:
Tabelalardaki Türkçe Yanlışları

Tabelalarla ilgili yazılar, etkinlikler çoğunlukla “tabelalarda yabancı sözcüklerin kullanılmasını önlemek” amacına yönelik oluyor. Peki Türkçe yazılanlarda hiç sorun yok mu? Türkçe olduğu halde dilbilgisi kurallarına aykırı yazılanları ne yapacağız? Yoksa, “Aman, adamlar hiç olmazsa Türkçe yazmışlar. Dokunmayalım.” diyerek bu yanlışlıkları görmezden mi geleceğiz? Tabelalar konusunda bütün dikkat “Yabancı dilde yazılan tabelalara hayır!” söylemi üzerinde yoğunlaştığından dolayı Türkçe olduğu halde dilbilgisi kurallarını alt üst eden tabelalar gözden kaçıyor. Dediğimiz gibi, Belki de bunlar görmezden geliniyor.

Kurum, kuruluş, dernek, vakıf, işyeri, tv ve radyo kanalları gibi birçok yerin adı çoğunlukla belirtisiz ad tamlaması biçimindedir: Nüfus Müdürlüğü, İş Bankası, Dil Derneği, Gökçe İşhanı, Eylül Eczanesi, TRT Radyosu... gibi. Bunlar tamlama kurallarına uygun örneklerdir.

Kural:
1. Türkçedeki tamlamalarda tamlayan önce, tamlanan ise sonra gelir.
2.Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan (birinci öge) “-in” ilgi ekini almaz. Tamlanan (ikinci öge) ise üçüncü tekil kişi iyelik ekini alır: "-i [ -ı, -u, -ü; -(s)ı, -(s)i, -(s)u, -(s)ü]." Örnekler: bahçe kapısı, çocuk odası, çay kaşığı, kravat iğnesi, masa örtüsü…

Yukarıda belirttiğimiz bu iki madde, Türkçenin en önemli kuralları içinde yer alır. Böyle olduğu halde kimi tabelalarda bu kurallar çiğnenmektedir. İşin kötüsü bu tür kullanımların yanlış olduğu bilinmemektedir. Bunun temelinde yatan üç neden vardır: Birincisi, Türkçenin tamlama kurallarının bilinmemesi; ikincisi, İngilizcenin Türkçe üzerindeki olumsuz etkisi; üçüncüsü ise bu tür örnekler çoğaldığı için yanlışlıkların fark edilememesidir. (alışkanlık)

Belli Başlı Yanlışlıklar:
A. İlk öbekte ele alacağımız örnekler yukarıda 2. maddede açıklanan kuralın çiğnendiği örneklerdir. Özellikle kimi banka adlarında görülen bu yanlışlık giderek yaygınlık kazanmıştır. Belirtisiz ad tamlaması biçimindeki birleşik ad değerinde olan Akbank, Vafıfbank gibi örneklerdeki ilk yanlış “banka” yerine “bank” yazılmasıdır. Burada “banka” sözcüğü tamlayandır ve kural gereği üçüncü tekil kişi iyelik eki [–(s)i] almalıdır. Bu kuruluşların adı, Ak Bankası; Vakıf Bankası biçiminde olmalıydı.

Bunun gibi yüzlerce, binlerce örnek vardır. İngilizce tamlamalarda tamlayanın alması gereken bir ek yoktur. Yabancı dildeki bu özellik sanki Türkçede de varmış gibi düşünülerek kurallara aykırı yazımlar çoğaldıkça çoğalıyor: Çiçek Pastane, Doğan Otel, Yaprak Sokak, Güleryüz Kuaför, Bursa İşkembe… Bunlar “Çiçek Pastanesi, Doğan Oteli, Yaprak Sokağı, Güleryüz Kuaförü, Bursa İşkembecisi” biçiminde yazılmalıydı.

Kulak alışkanlığından ötürü bunların yanlış olduğu fark edilemiyor. “Çay kaşığı” yerine “çay kaşık”, “çocuk odası” yerine “çocuk oda”, “yemek tabağı” yerine “yemek tabak” dediğinizde buradaki yanlışlığı bir çırpıda fark edenler aynı yanlışın yapıldığı “Doğan Otel” sözünü doğru sanıyorlar ve bunu yadırgamıyorlar.

B. İkinci öbekte İngilizcenin olumsuz etkisinin daha da yıkıcı olduğunu gördüğümüz örnekleri ele alacağız. Yukarıda 1. maddede belirttiğimiz kurala göre Türkçe tamlamalarda tamlayan önce, tamlanan sonra gelir. İngilizcedeki “Radio Blue” gibi tamlamalardan örnek alınarak bu kural alt üst ediliyor; tamlanan öne, tamlayan ise sona alınarak bir ters yapı oluşturuluyor: Radyo Tatlıses, Kanal D… gibi. Doğrusu: Tatlıses Radyosu, D Kanalı.

Böyle olunca tamlananın alması gereken ekin kullanılmadığı örnekler bir de tersine çevriliyor ve ortaya “katmerli yanlış” çıkıyor: Otel Doğan, Kuaför Güleryüz, Stüdyo Pazar… Bu örnekler her iki bakımdan da yanlış olanlardır.

Aynı olumsuz etki bugün yanlış olduğu fark edilemeyen örneklerde de görülüyor: Kat 3, Daire 18, Bölüm 12, Sayfa 85… gibi. Burada ise sıfat tamlamalarındaki kurallar alt üst ediliyor. Türkçede sıfat her zaman addan önce gelir. Yukarıdaki örneklerde ise addan sonra gelmiştir. Yine Türkçenin önemli bir kuralı çiğnenmiştir. Doğrusu: 3. Kat, 18. Daire, 21. Bölüm, 85. sayfa.

A öbeğindeki örnekleri sıralarken sözünü ettiğimiz alışkanlıklar burada da etkili oluyor ve bu tür örneklerin yanlış olduğu fark edilemiyor. Oysa, “masa örtüsü” yerine “örtü masa” dediğimizde ortaya çıkan yanlışlık (ve garipsenecek anlatım) “Radyo Tatlıses” sözünde de Var. Ancak ikincisinin yanlış olduğu ne yazık ki anlaşılamıyor.

Türkçemizi yabancı sözcüklerin işgalinden kurtarmak için çabalarken bir de bunlarla uğraşmak zorunda kalıyoruz. Bu yanlışlıkların engellenmesinde de belediyelere çok iş düşüyor. yalnızca tabelaların yabancı olup olmadığına bakılmamalıdır. Türkçe olanların da tamlama kurallarına uygun olup olmadığına bakılmalıdır. Yoksa bu yanlışlıkların sonu gelmeyecek, dilimiz daha büyük sorunlarla karşı karşıya kalacak. Bu kirliliğe artık "Dur!" denmelidir.

Ozan AYDIN

Ekleyen: Ozan_35, Tarih: 24-Jun-2006 13:46. | Şimdiye kadar 5746 kez okundu.
Yorumların sorumluluğu gönderen üyelerimize aittir. Yorumların içeriğinden, yorumu gönderen üyelerimiz sorumludur.
Gönderen Mesaj

Ne Demiş Atalarımız?

Dosya Gönder


YARDIM (VİDEO)

Tiyatro-Skeç