Giriş

Kullanıcı Adı:

Şifre:

Beni Hatırla



Şifremi Unuttum

Hesap Oluştur!

Google Tanıtımları

.::. Herokulalazim.com Sitemiz Kuruluşudur .::.

Türkçe Öğretmenleri Paylaşım Adresi Forum
   Dil Bilgisi
     EDİLGEN ÇATILI FİİLLER ,HER ZAMAN GEÇİŞSİZ MİDİR?
Mesaj Gönderebilmek için Kayıt Olun

Cevaplı | Önce Yeniler Önceki Başlık | Sonraki Başlık | En alt
Gönderen Gönderi
muro23
Gönderilme Zamanı: 2017/3/15 11:28
Kayıt: 2010/9/21
Gönderen:
Gönderiler: 4
EDİLGEN ÇATILI FİİLLER ,HER ZAMAN GEÇİŞSİZ MİDİR?
Evet arkadaşlar, çeşitli kaynaklara bakıp edilgen çatılı fiilerin her zaman, her şartta geçişsiz olduğunu söyleyen arkadaşlarımız var.Yani cümledeki sözde öznenin ,aynı zamanda belirtisiz nesne yani işten etkilenen varlık olduğunu görmezden gelerek tüm geçişsiz filler edilgendir ,diyebilirmiyiz?
tulpe
Gönderilme Zamanı: 2017/3/15 16:57
Kayıt: 2010/10/16
Gönderen:
Gönderiler: 13
Re: EDİLGEN ÇATILI FİİLLER ,HER ZAMAN GEÇİŞSİZ MİDİR?
Edilgen çatılı fiiller sözde özne alıyorsa geçişli,almıyorsa geçişsizdir.Örn.Hesaplar incelendi.Bu cümlede hesaplar sözde öznedir.Cümle geçişli.Düğüne gidildi.Bu cümlede ise sözde özne yok.Cümle geçişsiz.
mbozkus
Gönderilme Zamanı: 2017/3/15 19:06
Kayıt: 2006/3/2
Gönderen:
Gönderiler: 4010
Re: EDİLGEN ÇATILI FİİLLER ,HER ZAMAN GEÇİŞSİZ MİDİR?
Daha önce TDK'nin bu konuyla ilgili cevabı paylaşılmış ve bütün edilgen fiillerin geçişsiz olduğu belirtilmişti ancak bulamadım.

Aşağıya MEB'in verdiği cevabı aktarıyorum:

"İlköğretim Türkçe Dersi (6-8. Sınıflar) Öğretim Programı’nda konuyla ilgili olarak Dil Bilgisi başlığı altında “Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama” amacı (2 numaralı amaç) altında “4. Cümledeki fiillerin çatı özelliklerini kavrar.” kazanımı yer almaktadır. Kazanımın açıklamasında “Özneye göre etken ve edilgen, nesneye göre geçişli ve geçişsiz çatı özelliklerinden söz edilir.” denilerek kazanımın çerçevesi çizilmiştir.

Programda, sözde özne alan fillerin geçişli mi geçişsiz mi kabul edileceğine dair bir kesinlik olmayışı, konunun gramercilerimiz tarafından farklı biçimde ele alınıyor olmasındadır. Görüş farklılıklarıyla ilgili olarak Kerime Üstünova’nın İnternet ortamında erişilebilecek “Yüklem Yalnız Özneyi mi İçinde Taşır?” başlıklı makalesine başvurulabilir.

Buraya kadar belirtilenler meselenin bilimsel yönüdür fakat eğitimbilimsel açıdan değerlendirildiğinde öğretim programının bu ihtilaflı meselede taraf olmaması gerektiği anlaşılacaktır.

Bu durumda eğitimciye düşen, öğrenciyi ihtilaflı örnekler yerine üzerinde uzlaşılan örneklerle karşılaştırması; “Bütün edilgen fiiller geçişsizdir.” ya da “Sözde özne alan fiiller geçişlidir.” gibi üzerinde uzlaşılmamış genellemelerden, formül ifadelerden kaçınmasıdır."


----------------
Boyutlandırılmış Resim

tulpe
Gönderilme Zamanı: 2017/3/15 20:28
Kayıt: 2010/10/16
Gönderen:
Gönderiler: 13
Re: EDİLGEN ÇATILI FİİLLER ,HER ZAMAN GEÇİŞSİZ MİDİR?

Re: Edilgen Çatılı Fiiller Geçişli mi Geçissiz midir?
1. Edilgen eylemler, geçişsiz eylemler midir?

Kimi araştırmacılar, edilgenlik ekini geçişsizlik eki saydıklarından, edilgen eylemleri geçişsiz eylemler olarak değerlendirmektedirler.
Muharrem Ergin, “Pasiflik ve meçhul eki ile yapılan bütün fiiller olma ifade eder, yani geçişsizdirler. Bu yüzden pasiflik ve meçhullük ekine geçişsizlik eki de denir.” (Ergin 1998: 206) .........

ve Zeynep Korkmaz, “Edilgen çatı ekleri,geçişli fiilleri geçişsiz fiile çevirir.” (Korkmaz 2003: 547) biçimindeki açıklamalarıyla ....


Muhsine Börekçi, “Geçişli bir fiili geçişsiz, geçişsiz bir fiili de geçişli yapan ek yoktur aslında. Çatı ekleri eyleyenlerin eylemle ilişkisini düzenler.” (Börekçi 2004: 490).....
ve Ömer Demircan, “Türkçede geçişlilik ‘nesnesi’ olan ya da iki değerlikli eylemlere ya da eylemgirdilerine göre belirlenebilir….. geçişli eylemler gizil –l/n/ş eki alınca geçişsiz olarak nitelenemez. ” (Demircan 2003: 138-139) ...
biçimindeki açıklamalarıyla birbirine karşıt iki görüşü sergilemektedirler.



Bilal Yücel de, “Çatıyı öznenin fiille ilişkisi şeklinde alıp geçişlilik ve geçişsizlik kavramlarını çatı saymamak, bunları fiilin bir niteliği olarak değerlendirmek yerinde olacaktır” (Yücel 1999: 167) diyerek ...
geçişlilik/geçişsizliğin çatı özelliği olmadığına dikkat çekmektedir.

Yüklemin nesneyle olan bağlantısı, geçişlilik ve geçişsizliği; edilgenlik de, özneyleyüklemin ilişkisini belirleyen bir durumdur.

Her ikisi, farklı kategorileri oluşturmakla birlikte bu kavramların birbirileriyle iç içe olduklarını göz ardı etmemek gerekir. Çünkü geçişsizlikten geçişliliğe geçiş, çatı ekleri aracılığıyla olmaktadır.

Ancak edilgenlik eki, geçişsizlik eki değildir.


Öyle olsaydı; geçişsiz eylemlere getirilmemesi gerekir.


Oysa bu ek, geçişli geçişsiz tüm eylemlere gelebilmektedir.
Edilgen eylem, geçişsiz olmak zorunda değildir.
Bir başka deyişle edilgenlik eki, geçişliliği ortadan kaldıracak bir niteliğe sahip değildir.

Dolayısıyla geçişli bir eylem, edilgenlik eki alıyorsa, geçişliliği devam eder.

Geçişli-edilgen eylemlerin kurduğu cümlelerde yüzey yapıda yer alan birim, nesneden başka bir şey değildir.

Nesne, Türkçede özneden sonra en çok kullanılan temel ögelerden biridir.

Nesne olmanın koşulu, dilbilgisi kitaplarında öznenin yaptığı işten doğrudan etkilenmek, yani ad olup ekli ya da eksiz belirtme durumuna girmek şeklinde biçimsel göstergelere bağlanarak verilir.

Ancak bu etkilenme işi değişik biçimlerde gerçekleşebilir.Nesne, doğrudan etkilen birim olduğu gibi amaçlanan birim de olabilir. +A ekli, +Dan ekli nesnelerin varlığı çeşitli çalışmalarda tartışılmakla birlikte burada yalnız belirtme durumuna girmiş adları değerlendirmeye aldığımızı belirtmeliyiz. Dolayısıyla, “Geçişlilik, eylemden etkilenen bir katılanın bulunması mı, yoksa eylemden etkilenen belirtme durumuna girmiş bir katılanın bulunması mıdır?”, ya da “ ‘Edilgen’ terimi doğru bir terim midir?” tartışmalarının dışında kalmak istiyoruz. Bizim amacımız; yüklemde bir ekle temsil edilen birimin her zaman özne olup olmadığını sorgulamaktır.





Çocuk kurtarıldı,

ağaçlar kesildi,

çamaşırlar asıldı



Sonuç:
Bu konuda gerek Üniversitelerde gerekse yardımcı kitaplarda birlik yoktur...
Güvender ve zambak gurubu... edilgen fiileri geçişsiz kabul ediyor...
Final fdf yayınları edilgen filler geçişli de olabilir diyor.. Çamaşırlar yıkanmış-- edilgen geçişli gibi...
MEB yayınlarını hazırlayan ekibin başı Eğitim Fakültesi Dekanı Sayın Özbay'ın sorumuza cevabı..

Türkçemizle ilgili hassasiyetiniz için sizi kutluyorum.
8.Sınıf Öğretmen Kılavuz Kitabının 2009 baskısı doğrudur. Dolayısıyla 2010 baskısı hatalıdır.
Buna göre "verilebilir", "çıkarıldı", "verildi" fiilleri edilgen ve geçişlidir.Bilindiği üzere sözde öznesi olan bütün fiiller edilgen-geçişlidir.Sizin bahsettiğiniz öznesiz fiillere "meçhul fiiller" denir ki bunlar da edilgen geçişsiz olur. "Kıra gidildi, eğlenildi." gibi.
Murat Özbay
Gazi Eğitim Fakültesi
Türkçe Eğitimi Bölümü Başkanı/ANKARA:


Ben bu konudan SBS'de soru çıkmaz diye düşünüyorum.
Taraf olarak da "Sözde öznesi olan bütün fiiller edilgen-geçişlidir." diyenlerin yanındayım.

Kardeşim dövülmüş... dövme eylemi kardeşime zarar vermiş ve eylemi yapanlar bilinmese de kardeşim dövülme eyleminden etkilenmiş.


Cevaplı | Önce Yeniler Önceki Başlık | Sonraki Başlık |

Mesaj Gönderebilmek için Kayıt Olun
 

Ne Demiş Atalarımız?

Dosya Gönder


YARDIM (VİDEO)

Tiyatro-Skeç